Coöperatie: het zorgmodel van de toekomst?

Coöperaties zijn ondernemingen waarbij het vervullen van de gemeenschappelijke behoefte(n) van hun leden via dienstverlening aan de leden centraal staat. In België zijn er 26000 coöperatieve vennootschappen. Coöperaties onderscheiden zich van andere ondernemingsmodellen door deze 'doelmaximalisatie'. Dat uit zich bijv. in financiële principes zoals restorno, matig dividend, ondeelbaar kapitaal/kapitaal in de dode hand etc. Dit wordt mogelijk door de drievoudige relatie van de vennoot/lid/coöperant/aandeelhouder met zijn coöperatieve onderneming:

1° Transactierelatie: de vennoten gebruiken de dienstverlening van de coöperatie. Dat kan als consument, leverancier of werk(nem)er etc. Deze 'transactierelatie' staat centraal, want dit is de reden van bestaan van de coöperatie. Het is op basis van de behoefte dat men in- en uittreedt. De behoeften kunnen zuiver onderling en/of ook maatschappelijk en zelfs altruistisch zijn.

2° Eigenaarsrelatie: de vennoten investeren risicokapitaal zodat de onderneming de dienstverlening kan opzetten, en zijn dus samen eigenaar van hun onderneming..

3° Zeggenschapsrelatie: de vennoten controleren, sturen en ev. besturen de coöperatie democratisch.

Volgens Steven Vancraesbeek is het “Canadese model , waarbij ook de patiënt/klant lid is van de coöperatie het zorgmodel van de toekomst.

Coöperaties ondernemen van nature uit waardengedreven volgens de 7 ICA-principes:

-Vrijwillig en open lidmaatschap

-Democratische controle door de leden

-Economische participatie door de leden

-Autonomie en onafhankelijkheid

-Onderwijs, vorming en informatieverstrekking

-Samenwerking tussen coöperaties

-Aandacht voor de gemeenschap

Begin 2014 werd de cvba Thuisverpleging Meerdael boven de doopvont gehouden: een autonome organisatie van toen nog 14 thuisverplegers die zich vrijwillig verenigen om hun gemeenschappelijke economische, sociale en culturele behoeften en ambities te behartigen door middel van een onderneming waarvan ze samen eigenaar zijn en die ze democratisch controleren. In een jaar tijd groeide de coöperatie van 14 naar 20 zelfstandige thuisverplegers. Zij delen de gezamenlijke werkingskosten, maar er zijn nog vele voordelen van deze coöperatieve structuur: vervanging bij ziekte waardoor de patiënt beter geholpen wordt, collega’s om op terug te vallen, schaalvergroting, de administratieve last van zelfstandigen die vermindert waardoor de verdeling tussen privé en werk draaglijker is (slechts één wachtdienst om de 11 dagen) , snel kunnen inspelen op nieuwe wettelijke initiatieven, alle specialismen in huis hebben, de vertegenwoordiging binnen andere organisaties ... Sinds de oprichting heeft Meerdael ook geen probleem meer om nieuwe collega’s te vinden en zijn er veel minder verpleegkundigen die het schip verlaten. Het gemiddeld ziekteverzuim op jaarbasis bedraagt 3,5 dagen. Er zijn geen nadelen wat het samenwerken betreft. Als er al een nadeel is, is het eerder op bestuurlijk vlak: verpleegkundigen zijn van opleiding geen bedrijfsleiders: zij denken eerst aan de patiënt en dan pas aan zichzelf.