De eerste effecten van de persoonsvolgende financiering : op één dag van 3.400 naar 24.058 budgethouders

Op 11 april 2017 stonden nog 12.754 mensen op de wachtlijst voor een persoonsvolgend budget. De meeste mensen op de wachtlijst (75%) hebben wel één of andere ondersteuning via rechtstreeks toegankelijke hulp of via het basisondersteuningsbudget. Sommigen hebben al een PVB, maar dat is onvoldoende om de echte ondersteuningsnood “op te lossen”. Het VAPH verwacht op basis van het regeerakkoord dat ze in 2018 en 2019 nog 104mio€ voor toekenning van extra budgetten voor minder- en meerderjarigen ter beschikking heeft.

Nieuwe trends in de besteding
Het is nog te vroeg om sluitende cijfers te geven over hoe mensen hun PVB inzetten, maar de trend lijkt te zijn dat 30% kiest voor cash. De meerderheid opteert voor een voucher, dus besteding van het PVB via een vergunde zorgaanbieder. Er zijn nu door het VAPH 265 zorgaanbieders vergund, waarvan 5 “nieuwe”. Er zijn ook veranderingen zichtbaar bij de mensen die gebruik maken van een voorziening (vergunde zorgaanbieder). 147 personen vroegen hun vrij besteedbaar bedrag op, 37 verhuisden naar een andere voorziening, 215 mensen stopten hun overeenkomst (voucher) en 44 mensen verminderden hun besteding bij de gekende zorgaanbieder. Het is duidelijk dat stilaan de nieuwe en de meer flexibele mogelijkheden voor de besteding van een budget bekend worden. Waar er vroeger misschien geen alternatief was, is dat er nu wel!

Ondernemerschap en financieel beheer worden belangrijker dan ooit.
De invoering van PVF heeft dus weldegelijk een onmiddellijk effect op voorzieningen. Er is bv veel ongerustheid over hoe men “plaatsen” terug kan invullen nadat iemand overleden is. De zorgaanbieder heeft niet enkel verantwoordelijkheden ten aanzien van budgethouders, maar ook ten aanzien van medewerkers en leveranciers. Momenteel werkt het VAPH aan een oplossing voor kortverblijf voor budgethouders die hun PVB volledig als dagondersteuning opnemen. Het principe is aanvaard dat deze mensen voor maximaal 30 dagen per jaar beroep moeten kunnen doen op kortverblijf (soms ook respijtzorg genoemd).
Ook moet nog een oplossing worden gezocht voor budgethouders die willen overschakelen naar 7 dagen op 7 woonondersteuning én voor de correctie van de toegekende budgetten aan zorggebruikers in bepaalde voorzieningen.

Het VAPH zal dit jaar nog voor de vergunde zorgaanbieders een "coachingaanbod" organiseren. Experten zullen zorgaanbieders coachen bij hun ondernemen en managen nu de zorgaanbieder volledig aangewezen is op de “klanten” voor de financiering van hun dienstverlening. De persoonsvolgende financiering zal wellicht leiden tot bijvoorbeeld wijzigingen in het personeels- en investeringsbeleid van een voorziening.

Goed geïnformeerde budgethouders mét bijstand
Budgethouders kunnen steeds beroep doen op een bijstandsorganisatie bv. als je overweegt om je budget anders te besteden. Voor budgethouders in voorzieningen is daarvoor tot 2019 een extra budget voorzien zodat deze bijstand voor hen “gratis” is. Tegen 2020 zal de bestaande bijdrageregeling voor iedereen wegvallen. Dat is wat je met je eigen middelen moet betalen aan je zorgaanbieder voor het gebruik van een kamer, maaltijden, verplaatsingen,… Het algemene principe is dat de kosten van zorg en ondersteuning of assistentie worden betaald vanuit het PVB, en dat iedereen met eigen middelen de woon- en leefkosten betaald. Een heikel punt want velen maken zich terecht zorgen over de betaalbaarheid. Veel mensen met een handicap hebben ook een beperkt inkomen.