​De waarde van een psycholoog voor ouderen thuis en in het woonzorgcentrum


Vele ouderen worden geconfronteerd met rouw en verlieservaringen. Niet enkel omdat in hun omgeving geregeld mensen overlijden maar ook omdat ze andere verlieservaringen meemaken, denk maar aan verlies aan mobiliteit en onafhankelijkheid, verlies aan gezondheid (fysisch en mentaal), verlies van eigen woonst door verhuis naar een woonzorgcentrum. Een psycholoog kan hen ondersteunen en begeleiden in dit rouwproces. Bij de psycholoog kan de oudere gerust ettelijke keren zijn verhaal doen, iets wat bij buren en familie snel op onbegrip stuit. De psycholoog kan de “cliënt” ook door psycho-educatie gerust stellen dat er vele verschillende manieren zijn van rouwverwerking en dat men niet “moet denken dat men gek wordt” als men zus of zo reageert. Het is immers meer dan normaal dat men lang na het overlijden van een dierbare soms nog het gevoel heeft dat die aanwezig is of zal binnen komen, dat men tegen hem praat, vloekt of zijn advies vraagt.
Het gebeurt bij ouderen ook geregeld dat een recent verlies van een dierbare plots een oud verlies (bv van een eigen kindje 50 jaar geleden) openrijt. De eigen familie heeft daar op dat moment vaak geen oren naar, een psycholoog uiteraard wel.

Meer en meer ouderen hebben een partner die in een woonzorgcentrum verblijft wat voor hen niet evident is. Vaak houden zij zich bij een bezoekje aan hun , vaak dementerende, partner heel sterk en kranig maar dreigen zij thuis te vereenzamen of weg te zinken in schuldgevoelens en verdriet. Ook bij hen kan een psycholoog zinvol werk verrichten o.m. door inzicht te geven in de evolutie van het dementeren van de partner maar evenzeer door stil te staan bij de eigen gevoelens en noden.

Andere ouderen hebben vooral nood aan iemand die met hen de toekomstmogelijkheden verkent. Wat informeren over thuishulp, assistentiewoningen en/of woonzorgcentra kan wonderen doen. Dit lijkt misschien niet meteen een taak voor een psycholoog maar vaak durft men er met de kinderen niet over praten uit vrees voor hun reactie. Zowel de vrees om door de kinderen snel gepusht te worden naar een woonzorgcentrum als de angst dat de kinderen van geen opname willen horen omdat die hen misschien op kosten zou jagen, kan hier meespelen. De psycholoog kan hier in alle neutraliteit een zeer delicaat onderwerp bespreekbaar maken. Vaak heeft de professional ook een goede kennis van de sociale kaart. In het woonzorgcentrum kan een psycholoog een dubbele rol spelen. Enerzijds kan hij bewoners net zoals in de eigen thuissituatie begeleiden in het woonzorgcentrum.
Anderzijds kan hij een betekenis hebben voor het team. De psycholoog kan de teamleden in bewonersbesprekingen helpen inzicht te krijgen in de gevoelswereld van de bewoners. Hij kan mee helpen exploreren hoe best kan omgegaan worden met wat als storend gedrag wordt ervaren. Bovendien kan de psycholoog het team in allerlei vormingssessies over heel diverse thema’s kennis bijbrengen en handvaten aanreiken om hun boeiende taak beter en met meer voldoening te kunnen uitvoeren. Denken we maar aan bijscholingen over dementie, over het omgaan met rouw en verlies, over het omgaan met grensoverschrijdend gedrag.

Bron: Bart Deconinck, psycholoog, bart.deconinck@ocmwspl.be