Nu de gemeenten meer te zeggen krijgen

Stadskanaal: in het arme Noorden leunt de zorg bijna geheel op vrijwilligers.

Woensdagochtend staan ruim dertig vrijwilligers klaar bij verpleeghuis Parkheem in Stadskanaal om met de bewoners in rolstoel hun wekelijkse tocht te maken; sommigen komen anders nauwelijks buiten. Even later serveren vrijwilligers in Mussel een maandelijkse maaltijd voor ouderen met weinig sociale contacten. In een zorgcentrum in Musselkanaal is ondertussen vaste vrijwilliger Ina wereldbollen van papier maché aan het knutselen met kinderen. Er gebeurt veel in de zorg in de gemeente Stadskanaal. Maar wat zou ervan overblijven zonder die vrijwilligers? Die vraag blijft hangen na een tour door de dorpskernen. Vrijwilligers halen de verstandelijk beperkte bezoekers van de dagbesteding Spoorstraat op en brengen ze ook weer thuis. 'Het gemeentelijk budget voor vervoer is te krap om betaalde chauffeurs te kunnen inzetten'; De Rijksoverheid heeft per 2015 40 procent op de huishoudelijke hulp gekort. Stadskanaal was een van de ongeveer honderd gemeenten die toen besloten hierin flink te snijden. Na fel bewonersprotest en een uitspraak van de hoogste bestuursrechter versoepelde de gemeente de regels weer voor deze hulp, die het symbool was geworden van de verschraling van de ouderenzorg. Er zijn geen grote ongelukken gebeurd en de gemeente krijgt nu waardering van haar inwoners. Maar het budget is heel krap. Daarom wordt er ook gericht geïnvesteerd in de inzet van vrijwilligers.'

Heemstede: over de zorg in het rijke dorp komen nauwelijks klachten binnen. Hoe kwetsbare bewoners zorg krijgen, verschilt per gemeente. Het Rijk draagt de verantwoordelijkheid hiervoor over aan het lokale bestuur en elke gemeente organiseert de zorg op haar eigen manier. Rijkere gemeenten met relatief minder hulpbehoevenden zouden zo in het voordeel zijn. Maar het gaat niet alleen om geld, zo blijkt in Heemstede, een gemeente waarvan het aangezicht wordt bepaald door statige vrijstaande huizen. Het is ook belangrijk hoe de zorg is georganiseerd. Wat helpt: als er niet veel personeelswisselingen zijn. Het vaste team van vijftien medewerkers gaat vaak op huisbezoek. Zij bezoeken ook alle tachtigplussers. Die zijn vaak bescheiden. Standaard voert Heemstede een gesprek met de eventuele mantelzorger. Ook zit het team bij de huisartsen om signalen op te vangen of hun hulp nodig is. Ook de bescheiden schaal werkt mee om de bewoners goed te kunnen ondersteunen. De Klankbordgroep WMO is lovend over de manier waarop Heemstede de zorg inricht. De wet schrijft voor dat gemeenten overleg hebben over de zorg met zulke cliëntenvertegenwoordigers. 'De zorg is laagdrempelig en goed geregeld', zegt de voorzitter  'Al voordat de schepen een voorstel maakt, overlegt hij met ons.