Organisatie van de eerstelijn door de ogen van chronische patiënten

Ter voorbereiding van de eerstelijnsconferentie en de werkgroepen die hieraan vooraf zullen gaan, organiseerde het Vlaams patiëntenplatform op 28 november 2015 een denkdag eerstelijn. Tijdens deze denkdag werden de resultaten van de telefonische bevraging voorgesteld, onduidelijkheden afgetoetst en prioriteiten bepaald. Chronische patiënten vinden dat een vernieuwde eerstelijn aandacht moet besteden aan ondersteuning van patiënten bij zelfzorg, regie van de zorg en het formuleren van doelen. Zij vragen een geïntegreerde kwaliteitsvolle zorg en aandacht voor de rol van de patiëntenverenigingen.

a.Patiënten ondersteunen bij zelfzorg

Patiënten met een chronische aandoening nemen al heel wat zelfzorg op. Om dat te kunnen doen moeten echter enkele randvoorwaarden vervuld zijn, zoals correcte, volledige en goed gestructureerde informatie en goede begeleiding, opvolging, samenwerking en communicatie met zorgverleners. Zelfzorg moet ook verantwoord zijn en op maat van de patiënt.

b.Patiënten ondersteunen bij de regie van zorg

Patiënten willen dikwijls de regie over hun eigen zorg opnemen en doen dit ook op voorwaarde dat ze goed geïnformeerd zijn over hun rechten en ondersteuningsmogelijkheden. In complexere situaties kan een zorgbegeleider de patiënt bijstaan.

c.Patiënten ondersteunen bij het formuleren van doelen

Om de zorg optimaal af te stemmen op de behoeften van de patiënt moet de patiënt realistische doelen kunnen formuleren en moet hij zijn aandoening en beperking leren aanvaarden. Om patiënten te ondersteunen bij het formuleren van doelen is er voldoende tijd en een luisterende, empathische houding nodig. Patiëntenverenigingen kunnen patiënten daarbij ondersteunen en stimuleren.

d.Zorgnetwerken

Algemeen vinden patiënten met een chronische aandoening het een goed idee dat zorgverleners in de eerstelijn zich in zorgnetwerken gaan organiseren. Concreet betekent dit dat een patiënt zich inschrijft bij een huisarts of huisartsenpraktijk. Rond deze huisarts(enpraktijk) bestaat dan een netwerk van zorgverleners zoals thuisverpleegkundigen en kinesitherapeuten. Het voordeel hiervan is dat zorgverleners meer samenwerken, afstemmen, informatie delen, elkaar kennen, de patiënt beter kennen en vlotter en gerichter doorsturen.

e.Gebrek aan expertise binnen de eerstelijn

Patiënten merken op dat er een gebrek is aan expertise binnen de eerstelijn over de aandoening, de behandelingsmogelijkheden, de mogelijke neveneffecten en gevolgen, het bestaande zorgaanbod, de vereiste expertise en het bestaan van patiëntenverenigingen. Ook een open, empathische, bevorderende houding van zorgverleners in de eerstelijn is heel belangrijk.

f.Rol patiëntenverenigingen

Patiëntenverenigingen vervullen een belangrijke rol, zowel naar ondersteuning van individuele patiënten als naar participatie in zorgregio’s. Om deze rol te kunnen vervullen is het essentieel dat zowel patiënten als zorgverleners op de hoogte zijn van het bestaan van patiëntenverenigingen.

g.Kwaliteit van zorg

Patiënten vinden het belangrijk dat kwaliteit van zorg gemeten en transparant gemaakt wordt. Bovendien moeten ze ook bij de start en de ontwikkeling van een kwaliteitsverbeteringstraject betrokken worden.

h.Knelpunten in de eerstelijn

Ten slotte ervaren patiënten een beperkt aanbod en een gebrek aan personeel in de eerstelijn. Daardoor zijn er soms lange wachttijden. Bovendien vragen patiënten met een chronische aandoening meer flexibiliteit van zorgverleners in de eerstelijn, zodat het aanbod beter aansluit bij het leven van de patiënt. Een uitgebreidere toelichting vind je in onze standpunttekst eerstelijn. Bron: www.vlaamspatientenplatform.be