Over de samenwerking tussen lokaal bestuur, burgers en zorgvoorzieningen : Living Lab Apeldoorn

Een living lab is een bijeenkomst of serie bijeenkomsten waar de gemeente, burgerinitiatieven en aanbieders van zorg en ondersteuning elkaar ontmoeten om van elkaar te leren. In korte trajecten staat het gesprek over samenwerking tussen burgers en professionals centraal. Living labs hebben als doel samenwerking te stimuleren op een manier die écht werkt. In het Living Lab Apeldoorn zitten de gemeente Apeldoorn, Bewonersinitiatief Zuid Doet Samen en Zorgorganisatie Verian samen aan tafel. De deelnemers zoeken antwoorden op de vraag hoe ze beter kunnen samenwerken om de bewoners in Apeldoorn Zuid zo goed mogelijk te helpen. Hoe zorgen we goed voor de bewoners van de wijk?: Hoe zorgen we voor een sluitend netwerk? Hoe kunnen we elkaar versterken en beter samenwerken? (vraag van Zuid Doet Samen en Verian) Hoe ga je als gemeente om met nieuwe bewonersinitiatieven? (vraag van Gemeente Apeldoorn) DE Buurtcoöperatie Apeldoorn Zuid organiseert sinds ruim twee jaar het project Zuid Doet Samen. Dit is bedoeld om inwoners te helpen bij het opvangen van de gevolgen van de veranderingen in de zorg. Kernactiviteiten zijn het ophalen van hulpvragen (van deur tot deur), organiseren van ontmoeting en doorverwijzen naar het sociale netwerk in de wijk. De buurtcoöperatie heeft meer dan 700 leden. Het bewonersinitiatief ontvangt een subsidie van de gemeente Apeldoorn. Aanvankelijk ging de samenwerking met de gemeente erg stroef. Bij de start van het project werd de subsidieaanvraag van de buurtcoöperatie door de gemeente afgekeurd. Ondertussen waren ze wel al actief in de buurt en werd het draagvlak groter. De buurtcoöperatie heeft in dit proces aan de gemeenteraad laten zien wat ze voor de buurt doen en wat ze betekenen voor de bewoners. Dit heeft de raad overtuigd en uiteindelijk toch geresulteerd in een financiering van het project.

De gemeente Apeldoorn zoekt naar mogelijkheden om binnen het domein van zorg en welzijn projecten van bewoners te ondersteunen. De gemeente heeft geen ‘Right to Challenge’-beleid, maar ondersteunt bewonersinitiatieven wel in het programma Maak je Buurt. De gemeente zoekt nog naar inbedding van nieuwe initiatieven als Zuid Doet Samen, omdat dit initiatief middels een raadbesluit is gefinancierd en aansluit bij haar beleidsdoelstellingen.

Zorgorganisatie Verian biedt o.a. thuiszorg in de wijk waar Zuid Doet Samen ook actief is. Naast verpleging en verzorging bieden ze o.a. ook diensten in en om huis. De zorg en overige diensten die Verian biedt zijn complementair aan het aanbod van de buurtcoöperatie. Ze verwijzen naar elkaar door als dit nodig is, op dit moment nog op ad hoc-basis. Ze zoeken naar een meer structurele manier om samen te werken.

Tijdens het living lab wordt duidelijk dat alle drie de organisaties willen werken aan een beter verbonden netwerk om bewoners in de wijk zo goed mogelijk te ondersteunen. Het uitspreken van de ambities creëert een open houding naar elkaar toe. Het is zoeken om het lokale samenspel goed vorm te geven. Door in gesprek te gaan over rollen en taken zien de deelnemers dat er soms overlap is, maar ook dat iedere partij een eigen waarde toevoegt aan het geheel. Hierbij wordt duidelijk dat de welzijnsorganisatie nu nog als belangrijke partij aan tafel ontbreekt. Tijdens de living labs besteden de deelnemers speciaal aandacht aan het inzichtelijk maken van de waarde die Zuid Doet Samen toevoegt in het lokale samenspel waarin hulp aan inwoners wordt geboden. De deelnemers kijken samen hoe bepaalde begrippen vanuit verschillende organisaties op een verschillende wijze worden geïnterpreteerd. Dit schept duidelijkheid en draagt eraan bij dat men elkaar beter begrijpt in het lokale samenspel.

Ervaringen en inzichten

Bewonersinitiatief : “Deelname aan het living lab was spannend en nuttig, vooral in relatie naar de gemeente. We gingen elkaar beter begrijpen omdat je de tijd hebt om zaken door te spreken waar je normaliter in deze verhouding geen tijd voor vrij maakt. Ons heeft het ook opgeleverd dat we wat meer zelfbewust zijn geworden. We weten nu dat we als bewonersinitiatief veel dichter bij de burger staan dan andere lokale partners en daarmee ook meer draagvlak hebben onder de buurtbewoners. Dat helpt ons in verdere gesprekken met gemeenten en welzijnsorganisaties, we durven nu meer onze plek op te eisen.” Zorgorganisatie Verian: “Vanuit de zorgaanbieder in Apeldoorn was het een leerzame ervaring. Je hoort van elkaar hoe je in het lokale samenspel functioneert en waar iedereen tegenaan loopt. Dit zijn dingen waar je in de dagelijkse praktijk niet de tijd of ruimte voor neemt. Daarnaast is het bij ons ook duidelijker geworden wat dat nou inhoudt, zo’n bewonersinitiatief in de wijk. Wat dat voor de bewoners betekent en hoe aanvullend zij zijn op ons als zorgaanbieder. Het vraaggestuurd werken van Zuid Doet Samen inspireert, ik vraag me zelf nu vaker af: wat leeft er echt en sluiten we goed aan bij de behoeftes van de bewoners?” De gemeente: “We hebben open gesprekken met elkaar gevoerd tijdens het living lab. Het is prettig om onder begeleiding een dergelijk gesprek te voeren omdat je dan makkelijker zaken op tafel kan leggen. Het is belangrijk om van te voren goed af te spreken wat het gezamenlijke doel van het living lab is. Wat wil je eruit halen? Het living lab heeft zeker ook bijgedragen aan een breder gesprek tussen buurtcoöperaties en andere welzijnsorganisaties.