Waardevol familiebezoek in 3 stappen

Een bezoek brengen aan een familielid met dementie: het gaat niet altijd vanzelf goed. Teamcoach Bernadette Bekkers: ‘Mensen met dementie ervaren de wereld compleet anders. Ze kunnen achterdochtig zijn, of hun familie niet meer herkennen. Ook gaat hun taalvermogen achteruit, waardoor het moeilijk is om een gesprek te voeren.’ Bij de bewoner en het familielid kan dat gevoelens van eenzaamheid oproepen. 'De zus van een bewoner klaagde dat haar broer altijd in slaap viel als zij op bezoek was. Waarom zou ik nog op bezoek komen? vroeg zij zich af.’

Stappenplan familiebezoek

Als medewerker kun je een aantal dingen doen om het bezoek van familieleden waardevoller te maken voor de bewoners én de familieleden:

STAP 1: OBSERVEER HOE HET BEZOEK ERVAREN WORDT

Wat gebeurt er met een bewoner als het familielid op bezoek komt? Kijkt hij ontspannen, of wordt hij juist onrustig? Kijk ook wat het familielid uitstraalt. Voelt hij het bezoek als een verplichting of geniet hij van het samenzijn? Neem de tijd om te observeren hoe beiden het bezoek ervaren. Ondertussen heb je natuurlijk van alles te doen, maar kijk of je dit kunt combineren. Bijvoorbeeld door even de vaatwasser uit te ruimen. Hierdoor kun je ongemerkt in de buurt blijven. Deel je observaties met je collega’s, zodat je samen een beter beeld krijgt.

STAP 2: HERKEN ACTIVITEITEN MET MEERWAARDE

Ga samen met de bewoner, de familie en je collega’s op onderzoek uit. Wat vindt iemand leuk om te doen, waar wordt hij ontspannen van? Welke activiteiten geven voor de bewoner de meeste meerwaarde? En welke meerwaarde wil het familielid zelf ervaren tijdens het bezoek? Ook dat is belangrijk: als het bezoek voor het familielid een positieve ervaring is, zal de bewoner dit ook merken aan de sfeer tijdens het bezoek en de frequentie waarmee iemand langskomt.

STAP 3: DEEL JE KENNIS MET DE FAMILIE

Ga in gesprek met de familie en deel je kennis. Over de bewoner zelf, maar ook over dementie in het algemeen. Of over materialen en activiteiten die tijdens het bezoek ingezet kunnen worden. En vraag hen wat zij jou over de bewoner kunnen vertellen. Wat iemand vroeger graag deed bijvoorbeeld, welke interesses iemand had, of hoe het dagelijkse ritme eruit zag. Op deze manier zet je de eigen regie van zowel bewoners, familieleden als medewerkers centraal.

Extra taak of niet?

Voor zorgmedewerkers van een verpleeghuis die het al druk genoeg hebben kan het voelen als een extra taak. 'Moeten we ons nu ook nog met het bezoek gaan bezighouden?’, is dan de reactie. 'Toch kan een goed verlopend familiebezoek ook voor medewerkers zelf van grote waarde zijn,' vertelt Bernadette. ‘Als bewoners zich prettig voelen zorgt dat voor rust op de hele afdeling. Dan kunnen zij ook meer ontspannen hun werk doen.’

Tip: vraag familieleden mee te helpen

Tip van Bernadette: vraag familieleden te helpen bij bepaalde taken. Bezoekers zijn daar vaak niet op bedacht. Ze willen vooral een leuke dag hebben met hun familielid. Het is voor hen niet altijd duidelijk hoe ze een bijdrage kunnen leveren. Als je hen iets vraagt, staan ze er vaak positief tegenover. Aan het eind van de rit levert meer aandacht voor het bezoek daarom juist tijd op.

Bij zijn zus vond hij rust

Door informatie met familie uit te wisselen kom je tot nieuwe inzichten. Neem het voorbeeld van de slapende man: die bleek de rest van de dag onrustig heen en weer te lopen. Pas in aanwezigheid van zijn zus vond hij rust. Dat wist zij niet, omdat de medewerkers haar dat nooit hadden verteld. Terwijl die wetenschap het bezoek voor haar een stuk waardevoller maakte!

Geef familie een rol

Linda van Bragt werkt als helpende bij Archipel en brengt daar de tips van Bekkers in de praktijk. De familie is heel belangrijk voor de afdeling. ‘De communicatie met de familieleden is heel open. We maken regelmatig een praatje met ze, en als er iets speelt bespreken we dat meteen.'

Linda: 'Eerst hingen we een intekenlijst op voor familie om te helpen bij activiteiten. Dat werkte niet echt. Nu vragen we gewoon ter plekke bij een activiteit wie er even mee wil helpen. Dat gaat veel beter.’ Het valt haar op dat familieleden het fijn vinden als hen iets gevraagd wordt te doen. 'Je ziet ze opleven als ze een rol krijgen. Het is voor hen ook lastig. Ze zijn hier op bezoek terwijl ze voorheen misschien wel met iemand samenleefden.’

Meehelpen met koffie inschenken

Volgens Van Bragt verdient de tijdsinvestering in de familieleden zich dubbel en dwars terug. ‘Ze nemen ons heel wat uit handen. Het scheelt enorm als ze even helpen met de koffie inschenken bij het koffierondje. Of helpen met eten geven aan iemand die dat niet zelfstandig meer kan. Voor ons team levert dat veel rust op.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief